« أصحابي كالنّجوم بأيّهم اقتديتم اهتديتم ؛ اصحاب من همچون ستارگان آسمانند به هر كدام اقتدا كنيد ، هدايت مىشويد » . « 1 » در حالى كه ابن حزم اين روايت را ساقط و مكذوب و نادرست مىداند . « 2 » علاوه بر اين ، در بعضى از روايات چنين نقل شده است : « أهل بيتي كالنجوم بايّهم اقتديتم اهتديتم » « 3 » و اين حديث با حديث متواتر ثقلين هماهنگ است . اضافه بر اينها قرآن مجيد بارها از گروهى از صحابه كه به ميدان جنگ پشت كرده‌اند يا تخلّف از قول رسول اللَّه نموده‌اند يا بر آن حضرت ايراد نموده‌اند ، سخن مىگويد و بعضى را با صراحت فاسق مىشمرد ؛ در يك جا مىفرمايد : « « وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ » ؛ بعضى از مؤمنان هستند كه دربارهء تقسيم زكات ، بر تو خرده مىگيرند اگر از آن به آنها بخشيده شود راضى مىشوند و اگر چيزى داده نشود خشمگين خواهند شد » . « 4 » در جاى ديگر مىفرمايد : « « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ » ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد اگر فاسقى خبرى براى شما بياورد ، تحقيق كنيد ، مبادا جمعيّتى را به مصيبتى گرفتار كنيد ، سپس پشيمان شويد » « 5 » كه غالب مفسّران اهل سنّت آن را دربارهء وليد بن عقبه مىدانند كه از صحابه بود . ابن عاشور در تفسير خود آن را مورد اتّفاق مىشمرد و روايات متضافره را ناظر به آن مىداند . « 6 » اضافه بر اين قرآن در سورهء نور و احزاب و برائت و منافقون ، از گروهى از افراد به ظاهر مسلمان سخن مىگويد كه به ظاهر جزء صحابه بودند ، ولى در باطن منافق بودند و نام‌هاى آنها هرگز ذكر نشده است . در داستان معروف افك كه در سورهء نور در پانزده آيه دربارهء نكوهش آنها سخن مىگويد گروهى از همين افراد ، به ظاهر مسلمان و جزء صحابه بودند . به هر حال جاى ترديد نيست كه صحابه با تمام احترامى كه دارند گروهى صالح و گروهى غير صالح بودند ، نمىتوان سخنان همهء آنها را حجّت دانست . اضافه بر همهء اينها كارهايى از بعضى از معاريف صحابه سر زده است كه با هيچ منطقى قابل توجيه نيست . همه مىدانيم داستان جنگ جمل را طلحه و زبير كه صحابى معروف بودند به راه انداختند و بر امام وقت خود خروج كردند و طبق بعضى از تواريخ هفده هزار نفر از مسلمانان در اين جنگ كشته شدند . و نيز مىدانيم معاويه همين كار را در برابر امام وقت على عليه السلام انجام داد و شايد بيش از يك صد هزار نفر از مسلمين در جنگ صفين به قتل رسيدند آيا اين خونريزىها قابل توجيه است و چنين افرادى را

--> ( 1 ) . ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 413 و 607 . ( 2 ) . الاحكام ابن حزم ، ج 6 ، ص 810 . ( 3 ) . لسان الميزان ، ج 1 ، ص 424 . ( 4 ) . توبه ، آيهء 58 . ( 5 ) . حجرات ، آيهء 6 . ( 6 ) . تفسير ابن عاشور ، ج 26 ، ص 228 .